หน้าแรก › บทความ › ขั้นตอนและมาตรฐานก่อสร้าง

2020-10-26 · โครงสร้างและฐานราก · จากคลิป YouTube @architectiseasy

เสาเข็มกับฐานแผ่ต่างกันยังไง เลือกแบบไหน ตามดินและจำนวนชั้น

เสาเข็มกับฐานแผ่รับน้ำหนักเหมือนกัน แต่ฐานแผ่ใช้ได้เฉพาะดินแข็ง ชั้นทราย หรือเจอหิน และบ้านไม่เกิน 2 ชั้น ส่วนเข็มกลุ่มคิดจากน้ำหนักที่ฐานต้องรับ

เสาเข็มกับฐานแผ่ ทำหน้าที่เดียวกันไหม

ทั้งสองแบบมีหน้าที่เดียวกันคือรับน้ำหนักบ้านแล้วถ่ายลงดิน ต่างกันที่วิธีถ่ายน้ำหนัก เสาเข็มเป็นแท่งคอนกรีตยาวที่ตอกหรือเจาะลงไปถึงชั้นดินที่รับน้ำหนักได้ ส่วนฐานแผ่เป็นแผ่นคอนกรีตที่วางกระจายน้ำหนักลงบนดินตื้น ๆ ใต้เสา

การเลือกใช้แบบไหนขึ้นกับการรับน้ำหนักของดินตรงนั้นเป็นหลัก รองลงมาคือความสูงของอาคาร และสภาพบ้านข้างเคียง

เสาเข็มคืออะไร ยาวเท่าไหร่

เสาเข็มคือคอนกรีตเสริมเหล็ก หน้าตาคล้ายเสาโทรศัพท์หรือเสาไฟฟ้า มีหลายหน้าตัด เช่น ตัวไอ และหกเหลี่ยม ความยาวสั่งได้ตามต้องการ โดยวิศวกรกำหนดจากระดับชั้นดินที่รับน้ำหนักได้ ในกรุงเทพฯ ส่วนใหญ่ใช้ยาวประมาณ 21 เมตร

เข็มตอกกับเข็มเจาะ เลือกยังไง

บ้านทั่วไปส่วนใหญ่ใช้เข็มตอก พื้นที่ที่ตอกไม่ได้จึงเปลี่ยนไปใช้เข็มเจาะ ซึ่งราคาสูงกว่า เข็มเจาะยังแยกย่อยเป็นเจาะแห้งกับเจาะเปียกอีก

ตัวตัดสินหลักคือสภาพรอบข้าง การตอกเข็มทำให้เกิดแรงสั่นกระทบบ้านข้างเคียง ถ้าข้าง ๆ มีอาคารหรือบ้านอยู่แล้ว ทีมงานจะหลีกเลี่ยงการตอก และเลือกเข็มเจาะแทน เพื่อไม่ให้บ้านข้างเคียงเสียหาย

เข็มกลุ่มคืออะไร ต้องใช้กี่ต้น

ถ้าตำแหน่งเสาต้นนั้นรับน้ำหนักมากจนเข็มต้นเดียวรับไม่ไหว ต้องใช้เข็มหลายต้นรวมกันใต้ฐานเดียว เรียกว่าเข็มกลุ่ม จำนวนต้นคิดจากน้ำหนักที่ฐานรับหารด้วยน้ำหนักที่เข็มหนึ่งต้นรับได้

• ฐาน S1 รับน้ำหนัก 100 ตัน
• เข็มที่ใช้รับได้เต็มที่ต้นละ 30 ตัน
• 100 หาร 30 ได้มากกว่า 3 จึงต้องใช้อย่างน้อย 4 ต้น

ตัวเลขนี้เป็นตัวอย่างการคิดเท่านั้น น้ำหนักจริงของแต่ละฐานและกำลังของเข็มต้องมาจากรายการคำนวณของวิศวกร

ฐานแผ่คืออะไร ขนาดประมาณไหน

ฐานแผ่มีลักษณะเหมือนแผ่นคอนกรีตเล็ก ๆ ใต้เสา ตัวอย่างในคลิปคือกว้างประมาณ 1 เมตร ยาว 1 เมตร หนาตั้งแต่ 40–50 เซนติเมตรขึ้นไป ขนาดจริงขึ้นกับน้ำหนักที่เสาต้นนั้นรับและกำลังรับน้ำหนักของดิน

จุดต่างเชิงโครงสร้างคือ ระบบเข็มต้องมีเข็ม แล้วทำฐานรากครอบหัวเข็ม แล้วจึงขึ้นตอม่อและเสา ส่วนฐานแผ่ตัวมันเองทำหน้าที่เป็นฐานราก เทเสร็จขึ้นเสาได้เลย

ดินแบบไหนใช้ฐานแผ่ได้ แบบไหนไม่ได้

ต้องสำรวจดินก่อนเสมอ ถ้าผลสำรวจบอกว่าดินตรงนั้นรับน้ำหนักได้มาก จึงใช้ฐานแผ่ได้

• ชั้นดินแข็ง: ใช้ได้
• ชั้นทราย: ใช้ได้ เพราะทรายเมื่อโดนกดจะแน่นขึ้น
• ขุดลงไปราว 1 เมตรเจอหิน: เหมาะที่สุด ทำฐานแผ่ได้สบาย
• ดินเหนียวอ่อนอย่างดินกรุงเทพฯ: รับน้ำหนักต่อตารางเมตรได้น้อย ถ้าทำฐานแผ่ ฐานจะต้องใหญ่มากจนไม่คุ้ม จึงใช้เสาเข็มแทน

ฐานแผ่ถูกกว่าเสาเข็มแค่ไหน

ตัวอย่างราคาที่เล่าในคลิป เข็มหนึ่งต้นราคาเกือบหมื่นบาท ยังไม่รวมค่าฐานรากครอบหัวเข็มและตอม่อ ขณะที่ฐานแผ่หนึ่งฐานทำดี ๆ ประมาณ 3,000–4,000 บาท และรวมฐานรากไว้ในตัวแล้ว

ในพื้นที่ที่ดินรับน้ำหนักได้ดี ฐานแผ่จึงประหยัดกว่าชัดเจน แต่ราคาเป็นตัวอย่างเพื่อเทียบสัดส่วน ราคาจริงต้องถอดจากแบบแต่ละหลัง

บ้านกี่ชั้นใช้ฐานแผ่ได้

ฐานแผ่เหมาะกับบ้าน 2 ชั้น หรือ 2 ชั้นที่มีดาดฟ้าเล็ก ๆ บ้าน 3 ชั้นควรหลีกเลี่ยง ส่วนอาคาร 4–5 ชั้นขึ้นไปแทบไม่มีใครเลือกฐานแผ่

เหตุผลคืออาคารยิ่งสูงยิ่งมีแรงพลิกตัว เสาเข็มที่ฝังลึกมีแรงต้านการถอน ช่วยลดการพลิกตัวของอาคารได้ ฐานแผ่ที่วางบนดินตื้นไม่มีแรงส่วนนี้